Depozito İade Sistemi (DRS) 1 Temmuz 2026'da Başladı: İçecek Üreticisi ve Satıcı Ne Yapmalı?

Türkiye, içecek ambalajlarında geri toplama oranını yükseltmek için uzun süredir konuşulan Depozito İade Sistemi'ni (DİS / resmi kısaltmayla DOA — "Depozitosu Olan Ambalajlar") hayata geçirdi. Sistem, Sakarya'da Şubat 2025'te başlayan ve 2025 yazında "7 Bölge 7 İl"e genişleyen pilot dönemin ardından 1 Temmuz 2026 itibarıyla 81 il ve 973 ilçede yürürlükte. Pilotta ambalaj başına 0,25 TL olan teşvik, ülke geneline geçişte 1 TL depozito olarak devreye alındı.

Bu, tüketiciyi ilgilendiren bir "geri dönüşüm haberi" gibi görünse de asıl operasyonel yük içecek üreticisi, ithalatçısı ve satıcısının üzerinde. Kayıt, saha operatörü seçimi, depozitonun muhasebeleştirilmesi ve raporlama; hepsi ambalajı piyasaya süren ve satan işletmenin sorumluluğunda. Aşağıda sistemi ve işletmenizin atması gereken adımları netleştiriyoruz.

Depozito İade Sistemi tam olarak nedir?

Depozito İade Sistemi, belirli içecek ambalajlarına satış anında geri alınabilir bir depozito eklenmesi esasına dayanır. Tüketici ürünü alırken ambalaj başına depozitoyu öder; boş ambalajı iade noktasına getirdiğinde bu tutarı geri alır. Amaç, ambalajı çöpe değil geri kazanım akışına yönlendirmek.

Sistemi Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütüyor. Kayıt ve operasyon, resmi portal dbys.gov.tr (Depozito Bilgi Yönetim Sistemi) üzerinden yönetiliyor.

Hangi ambalajlar ve ne kadar depozito?

Sistem, satışa sunulan içecek ambalajlarının belirli malzeme türlerini kapsıyor:

Kalem	Kapsam / Tutar
Kapsanan ambalaj türleri	Plastik (PET), cam ve alüminyum içecek ambalajları
Depozito bedeli (1 Temmuz 2026'dan itibaren)	Ambalaj başına 1 TL
Pilot dönem teşviki (2025)	Ambalaj başına 0,25 TL
Coğrafi kapsam	81 il, 973 ilçe
İade noktaları	Zincir market, süpermarket, bakkal, büfe ve HOREKA (otel, restoran, kafe)

Depozito, ürünün satış fiyatının parçası değil; onun üzerine eklenen ve tüketiciye iade edilebilir bir tutardır. Bu ayrım muhasebe tarafında kritik — birazdan değineceğiz.

Üretici ve ithalatçının (piyasaya süren) yükümlülükleri neler?

En net cevap: kaydolun ve bir saha operatörü belirleyin. Ambalajı piyasaya süren işletmelerin (içecek üreticisi, dolum yapan, ithalatçı) yerine getirmesi gereken temel adımlar:

• dbys.gov.tr üzerinden kayıt — İşletmenin ve piyasaya sürdüğü içecek ambalajlarının sisteme tanımlanması.
• Saha operatörü seçimi — Toplanan ambalajların geri kazanıma taşınmasını üstlenecek yetkili operatörle çalışma.
• Kapsanan ürünlerin belirlenmesi — Hangi ürün / ambalaj kalemlerinin depozitoya tabi olduğunun ürün kartı düzeyinde işaretlenmesi.
• Depozitonun izlenmesi ve raporlanması — Piyasaya sürülen depozitolu ambalaj adetlerinin takibi ve sisteme bildirimi.

Kayıt için işaret edilen tarih 1 Temmuz 2026 olduğundan, henüz tamamlamamış işletmelerin portaldaki güncel duyuruları takip ederek durumlarını netleştirmesi gerekir.

Satıcının (market, bakkal, HOREKA) sorumluluğu ne?

Satıcının rolü "iade noktası" olmaktır. Sistemde market, süpermarket, bakkal, büfe ve HOREKA işletmeleri:

• Depozitolu ürünü satarken depozitoyu tahsil eder,
• İade edilen boş ambalajları kabul edip tüketiciye depozitoyu geri öder,
• Toplanan ambalajları biriktirir ve seçilen saha operatörüne teslim eder.

Bu döngüde satıcı, hem tahsil ettiği hem de tüketiciye geri ödediği depozitoyu takip etmek zorunda. Manuel yürütüldüğünde kasa ile ambalaj adedi arasındaki fark hızla kontrolden çıkabilir; bu yüzden depozito hareketinin sistemsel izlenmesi önem taşır.

Depozito muhasebe tarafında nasıl ele alınır?

Kısa cevap: depozito gelir değil, yükümlülüktür. Piyasaya süren ya da satıcı için tahsil edilen depozito, tüketiciye geri ödenmek üzere tutulan bir emanet niteliğindedir. Bu nedenle:

• Depozito satış hasılatına yazılmaz; geçici bir yükümlülük (emanet) hesabında izlenir.
• İade gerçekleştiğinde yükümlülük kapatılır; iade edilmeyen (piyasada kalan) ambalajların depozitosu ise sistemin kurallarına göre değerlendirilir.
• KDV ve belge düzeni açısından depozitonun fatura üzerinde ayrı gösterimi ve doğru hesaplara aktarımı gerekir.

Depozitonun satış tutarıyla karışması, hem hasılatın olduğundan yüksek görünmesine hem de yükümlülüğün gizlenmesine yol açar. Bu kalemin ürün bazında ve ayrı bir hesap kırılımında tutulması, dönem sonu mutabakatını kolaylaştırır. Depozitolu ambalajların adet ve stok hareketini doğru izlemek için stok ve envanter yönetimi modülü ile satış akışının entegre çalışması pratik bir gerekliliktir.

ERP'niz Depozito İade Sistemi için neyi karşılamalı?

Depozito İade Sistemi, tek seferlik bir ayar değil; ürün kartından muhasebeye, satıştan raporlamaya kadar uzanan sürekli bir akış. İşletmenizin sistemsel olarak karşılaması gereken başlıklar:

• Ürün kartında "depozitolu" işareti — Hangi ürünlerin ve ambalaj türünün (PET, cam, alüminyum) depozitoya tabi olduğunun tanımlanması.
• Satışta otomatik depozito satırı — Depozitonun ürün fiyatından ayrı, geri ödenebilir kalem olarak faturaya ve kasaya yansıtılması.
• Emanet/yükümlülük hesabı — Tahsil edilen ve iade edilen depozitonun ayrı hesapta izlenmesi.
• Adet bazlı raporlama — Piyasaya sürülen ve iade alınan ambalaj adetlerinin dönemsel raporu; portala bildirim için veri hazırlığı.
• Saha operatörü teslim takibi — Operatöre teslim edilen ambalaj partilerinin kaydı ve mutabakatı.

Bu akışın sürdürülebilirlik yükümlülükleriyle birlikte yönetilmesi için sürdürülebilirlik modülü ile finans ve stok tarafının aynı veri üzerinde çalışması işi kolaylaştırır. İçecek ve gıda üreticileri için süreç, üretim ve izlenebilirlikle de kesiştiğinden gıda ve içecek çözümü kapsamında ele alınması yerinde olur.

Sık yapılan hatalar nelerdir?

• Depozitoyu hasılat sanmak. Tahsil edilen depozito gelir değildir; yükümlülüktür. Hasılata yazmak hem vergisel hem finansal tabloyu bozar.
• Ürün bazında işaretleme yapmamak. "Sonra toplu düzeltiriz" yaklaşımı, ay sonunda adet mutabakatını imkânsız hâle getirir.
• Satıcı tarafında iade takibini es geçmek. Tahsil edilen ve geri ödenen depozito eşleşmezse kasa farkı büyür.
• Kayıt ve saha operatörü adımını ertelemek. Portal kaydı ve operatör seçimi olmadan yükümlülük yerine getirilmiş sayılmaz.

Özet

• Depozito İade Sistemi (DOA), 1 Temmuz 2026 itibarıyla 81 il ve 973 ilçede yürürlükte; plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını kapsıyor.
• Depozito bedeli ambalaj başına 1 TL (pilotta 0,25 TL'ydi). Sistem Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda, kayıt dbys.gov.tr üzerinden yapılıyor.
• Piyasaya süren (üretici/ithalatçı): portal kaydı + saha operatörü seçimi + depozitolu ürünlerin tanımı ve raporlaması.
• Satıcı (market/bakkal/HOREKA): iade noktası olma, depozito tahsili ve iadesi, ambalajın operatöre teslimi.
• Muhasebede depozito gelir değil, yükümlülüktür; ürün bazında ve ayrı hesapta izlenmelidir.

Kaynaklar

• Türkiye Çevre Ajansı — Depozito Bilgi Yönetim Sistemi Portalı: dbys.gov.tr
• TRT Haber, "Depozito iade sistemi 1 Temmuz'da 81 ilde başlıyor"
• Takvim, "Depozito İade Sistemi 1 Temmuz itibarıyla başladı: Şişe ve kutu başına 1 TL"

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işletmenizin özel durumu, depozitonun muhasebeleştirilmesi ve belge düzeni için mali müşavirinize teyit ettirin ve dbys.gov.tr üzerindeki güncel duyuruları esas alın.