Ambalajlı ürün satan, poşet veren ya da lastik, pil, akümülatör, madeni yağ gibi ürünleri piyasaya süren her işletmenin tanıdığı bir beyanname var: Geri Kazanım Katılım Payı, kısaca GEKAP. Çevre mevzuatının bu parçası çoğu zaman muhasebe biriminin gölgede kalan işlerinden biridir; ta ki bir dönem atlanana ya da tutarlar yanlış hesaplanana kadar. 2026 tutarları güncellendi ve beyanname düzenleme programında değişiklik yapıldı. Bu yazıda 2026 için nelerin değiştiğini, kimin hangi sıklıkta beyan verdiğini ve en çok nerede hata yapıldığını sade bir dille topladık.
GEKAP nedir ve kimi ilgilendirir?
GEKAP, çevreye yük oluşturan belirli ürünleri piyasaya süren ya da bu ürünlerin ithalatını yapan işletmelerden alınan bir katılım payıdır. Dayanağı 2872 sayılı Çevre Kanunu'dur ve tahsilat, Hazine ve Maliye Bakanlığı üzerinden bir beyanname ile yürütülür.
Kapsama giren başlıca ürün grupları şunlardır:
- Plastik poşetler
- Her türlü ambalaj (plastik, metal, cam, kâğıt-karton, kompozit, ahşap)
- Lastik
- Akümülatör ve pil
- Madeni ve bitkisel yağ
- Elektrikli-elektronik eşya
- İlaç
Buradaki kritik kavram "piyasaya sürmek"tir. Bir ürünü ilk kez yurt içi pazara sunan taraf (üretici ya da ithalatçı) GEKAP'ın yükümlüsüdür. Ürünü sadece raf sonrası satan bir bayi, aynı ürün için ikinci kez pay ödemez. Bu ayrımı doğru kurmayan işletmeler ya gereksiz yere pay öder ya da yükümlü olduğu halde beyan vermez.
2026'da GEKAP tutarları ne kadar arttı?
30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle, 2026 yılında uygulanacak GEKAP tutarları 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere yeniden belirlendi. Artış, 2025 yılı için ilan edilen yüzde 25,49 yeniden değerleme oranı esas alınarak yapıldı.
En görünür kalem plastik poşet. 2026'da poşet başına geri kazanım katılım payı 107 kuruş oldu. Tüketiciden kasada alınan poşet ücreti ise adet başına 1,00 TL. Satış noktası, sattığı her poşet için katılım payını beyan edip öder. Poşet ücreti bu yüzden işletmenin geliri değildir.
Diğer ürün gruplarındaki (ambalaj, lastik, akü, pil, madeni yağ vb.) katılım payı tutarları da aynı yeniden değerleme oranıyla güncellendi. Ürün grubu bazında geçerli tam tutarlar için 2026 yılına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sirkülerini ve mali müşavirinizi esas almanız gerekir; bu tutarlar ürün türüne ve ölçü birimine (kilogram ya da adet) göre değişir.
Bir diğer önemli nokta: 2026 döneminde GEKAP beyannamesinin düzenleme programı da güncellendi. Beyannameyi yerel bir programla hazırlayan işletmelerin, doğru tutarların gelmesi için programlarını güncel sürüme çekmesi gerekiyor. Eski tutarlarla yapılan hesaplama, eksik ya da fazla beyana yol açar.
GEKAP beyannamesi ne zaman verilir?
Beyan dönemi bütün mükellefler için üç aylıktır. Dönemler 2020'de altı aylıktı, 2021'den itibaren üç aylık oldu.
Beyanname, ilgili dönemi izleyen ayın son gününe kadar verilir. Tahakkuk eden pay da aynı süre içinde ödenir (GİB beyanname verme ve ödeme süreleri).
Dönemler ve son beyan tarihleri şöyledir:
| Dönem | Aylar | Son beyan tarihi |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak-Şubat-Mart | 30 Nisan |
| 2. dönem | Nisan-Mayıs-Haziran | 31 Temmuz |
| 3. dönem | Temmuz-Ağustos-Eylül | 31 Ekim |
| 4. dönem | Ekim-Kasım-Aralık | 31 Ocak |
Tarihler resmî tatile denk geldiğinde takip eden ilk iş gününe uzar. Örneğin 2026'da üçüncü dönemin son günü 2 Kasım'dır. Güncel vergi takvimini takip etmekte fayda var.
"Bu dönem hiç poşet/ürün satmadım, beyan vermeyeyim" doğru mu?
Hayır. GEKAP'ta en sık yapılan hatalardan biri budur. Kapsama giren mükellefler, ilgili dönemde piyasaya sürülen ürün olmasa dahi boş (matrahsız) beyanname vermek zorundadır. Beyan yükümlülüğü bir kez doğduğunda, "satış yoktu" gerekçesiyle dönem atlanamaz. Atlanınca, süresinde verilmeyen beyanname nedeniyle usulsüzlük yönünden cezai risk doğar.
Pratikte bu, muhasebe takviminde GEKAP'ı sabit bir hatırlatıcı olarak tutmayı gerektirir. Üç aylık dönem bittiğinde, satış olsun olmasın, beyannamenin verildiğinden emin olun.
GEKAP'ı ERP tarafında nasıl kontrol altına alırsınız?
GEKAP'ta zorluk, verginin kendisinden çok veriyi doğru toplamaktan kaynaklanır. Poşet adedi, ambalaj ağırlığı ve ürün grubu bazında piyasaya sürülen miktarların dönem sonunda elle toplanması hem yavaş hem hataya açıktır. Bu veriyi kaynağında yakalamak, beyanı çok daha güvenilir hale getirir.
İyi kurgulanmış bir sistemde:
- Poşet satışları ayrı bir stok/ürün kartı olarak izlenir; dönem sonunda adet otomatik toplanır.
- GEKAP'a tabi ürünler, ambalaj türü ve birim ağırlık bilgisiyle etiketlenir; böylece piyasaya sürülen miktar rapora dönüşür.
- Dönem kapanışında, beyannameye taşınacak matrah tek bir rapordan okunur, kupürlerden ve el defterlerinden toplanmaz.
Birasyo'nun sürdürülebilirlik modülü, ambalaj ve çevresel yükümlülük verilerini operasyonun içinde tutarak bu dönemsel beyanların hazırlanmasını kolaylaştırır. Yükümlülük takibini ve dönemsel raporlamayı daha geniş biçimde ele alan mevzuata uyum modülü ile birlikte, GEKAP gibi tekrar eden beyanların takvimini kaçırmamak kolaylaşır.
İhracata giden ürünler için GEKAP ödenir mi?
Genel kural olarak GEKAP, ürünün yurt içi piyasaya sürülmesi üzerine doğar. Doğrudan ihraç edilen, yani yurt içi tüketime sunulmadan yurt dışına gönderilen ürünler için katılım payı yükümlülüğü esas olarak oluşmaz. Ancak uygulamada ayrım her zaman net değildir: önce yurt içinde piyasaya sürülüp sonra ihraç edilen ürünler, iade/mahsup süreçleri ve ambalajın hangi aşamada değerlendirileceği gibi noktalar karışıklık yaratabilir. Bu nedenle ihracat ağırlıklı çalışan işletmelerin, hangi ürün ve ambalajın GEKAP matrahına gireceğini mali müşaviriyle netleştirmesi önemlidir. Yanlış kurgu, hem gereksiz pay ödemesine hem de eksik beyana yol açabilir.
Poşet ücreti ile geri kazanım katılım payı aynı şey mi?
Hayır, sık karıştırılan iki ayrı kalemdir. Poşet ücreti, tüketicinin kasada poşet için ödediği bedeldir (2026'da adet başına vergiler dahil 1,00 TL). Geri kazanım katılım payı ise satış noktasının sattığı her poşet için devlete ödediği tutardır (2026'da 107 kuruş). İşletme, sattığı poşet adedini beyan eder ve poşet başına belirlenen katılım payını öder. 2026'da katılım payı, tüketiciden alınan ücretin üzerindedir. Muhasebe kaydında poşet gelirini ve GEKAP yükümlülüğünü ayrı izlemek, hem beyanı kolaylaştırır hem de dönem sonunda mutabakatı netleştirir.
En sık yapılan üç hata
- Yükümlüyü yanlış belirlemek. Ürünü ilk kez piyasaya süren mi, yoksa aradaki satıcı mı GEKAP öder? Yanlış tarafın beyan vermesi hem fazla ödeme hem eksik beyan riskidir.
- Boş dönemi atlamak. Satış yoksa bile beyanname verilir; atlanan dönem cezai risk yaratır.
- Eski tutarlarla hesaplamak. 2026 tutarları %25,49 artışla güncellendi; beyanname programını ve birim tutarları güncellemeden yapılan hesaplama eksik ya da fazla beyana yol açar.
Özet
- 2026 GEKAP tutarları, 30 Aralık 2025 tarihli ve 33123 sayılı Resmî Gazete düzenlemesiyle 1 Ocak 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere %25,49 yeniden değerleme oranıyla güncellendi.
- Plastik poşet için geri kazanım katılım payı 107 kuruş/adet oldu. Tüketiciden alınan poşet ücreti 1,00 TL'dir ve işletmenin geliri değildir.
- Beyan dönemi bütün mükellefler için üç aylık. Beyan ve ödeme, dönemi izleyen ayın son gününe kadar.
- Kapsamdaki mükellef, o dönemde satış olmasa bile boş beyanname vermek zorundadır.
- Poşet ve ambalaj verisini kaynağında toplayan bir ERP kurgusu, dönemsel GEKAP beyanını hem hızlandırır hem de hata riskini düşürür.
Kaynaklar ve uyarı: Bu yazıdaki tutarlar ve tarihler, kamuya açık mali müşavirlik sirkülerlerine ve Resmî Gazete duyurularına dayanır (30 Aralık 2025 tarihli, 33123 sayılı Resmî Gazete; 2026 GEKAP güncelleme sirkülerleri). Ürün grubu bazındaki tam birim tutarlar ve şirketinize özel yükümlülük durumu için 2026 yılına ilişkin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı sirkülerini esas alın ve mutlaka mali müşavirinize teyit ettirin. Mevzuat ve tutarlar yıl içinde güncellenebilir.
Bu yazıyı LinkedIn'de paylaşın
Başlık, özet ve etiketler panoya kopyalanır, paylaşım penceresi açılır. Yapıştırıp (Cmd/Ctrl+V) gönderin.
