Türkiye'de muhasebe ekiplerinin yıllarca aylık takvimini belirleyen BA-BS formları artık tarih oldu. 565 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 25 Eylül 2024'te BA ve BS bildirimleri zorunlu olmaktan çıkarıldı. Karar, dijital belge altyapısının (e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye, e-Defter) yeterince yaygınlaşmasıyla GİB'in ek bildirim formuna ihtiyacının kalmaması üzerine alındı.

Peki bu mutabakat süreçleri için ne anlama geliyor? KOBİ olarak günlük operasyonda neyin değişmesi gerekir, neyin değişmez? Bu yazı pratik bir cevap niyetiyle yazıldı.

Not: Tarih, tebliğ numarası ve mevzuat ifadeleri Nisan 2026 itibarıyla GİB resmi yayınları ve büyük muhasebe yazılımı kaynaklarının (Mükellef.co, Edenred, Logo, Uyumsoft) güncel kılavuzlarıyla karşılaştırılmıştır. Spesifik bir senaryonuzda mali müşavirinizden teyit alın.

BA-BS neyi yapıyordu, niye kalktı?

BA-BS formları KDV mükelleflerinin bir aylık dönemde 5.000 TL ve üzeri mal/hizmet alımlarını (BA) ve satışlarını (BS) ayrı bir aylık formla GİB'e bildirmesini gerektiriyordu. Amacı: KDV beyanlarındaki tutarlılığı çapraz kontrol etmek, kayıt dışı işlemleri yakalamak.

Ancak 2018'den itibaren e-Fatura ve e-Arşiv yaygınlaştıkça, GİB her faturayı zaten anlık olarak elinde bulundurmaya başladı. BA-BS formu bu durumda fazlalık oldu — mükellef hem faturayı GİB'e elektronik olarak gönderiyordu, hem aynı verileri ay sonu BA-BS formuna manuel olarak işliyordu. Tebliğ 565 bu mükerrerliği kaldırdı.

Pratikte ne değişti?

Değişen: Aylık BA-BS bildirim hazırlama, GİB'e yükleme ve mutabakat formlarını karşılıklı imzalatma yükümlülüğü artık yok.

Değişmeyen:

Mutabakat alışkanlığı — yıl sonu (ve genelde her çeyrek) tedarikçi ve müşterilerle açık bakiyeleri karşılaştırma pratiği iş hayatının doğal parçası.
e-Defter, e-Fatura, e-Arşiv, e-İrsaliye — bunların hiçbiri kaldırılmadı, aksine kapsamı genişledi.
Vergi denetiminde dijital izlenebilirlik — GİB her belgenin sicilini tutuyor; tutarsızlık tespitinde anlık uyarı.
Yıl sonu kapanış kontrolleri — alacak/borç bakiyeleri yıl sonu kapanışında dengelemek bir muhasebe disiplin gereği.

Yeni düzende mutabakatın anlamı

BA-BS olmadan da mutabakat iş yapma pratiği olarak kritik. Sebepleri:

1. Karşılıklı bakiye doğrulaması (cari hesap mutabakatı)

Tedarikçinizin sizin defterinizdeki "ödenecek 1.250.000 ₺" rakamı ile sizin defterinizdeki "borç 1.180.000 ₺" rakamı arasında fark varsa — bu fark gerçek ve ya bir fatura kayıt hatasından ya da bir ödemenin doğru kaydedilmediğinden geliyor. Yıl sonunda bu farkı bulmamak yıllık raporda hata demek.

2. KDV beyan kontrolü

e-Fatura GİB'e otomatik gidiyor olsa bile, kendi tarafınızda kayıtladığınız KDV ile karşı tarafın kayıtladığı KDV'nin eşleştiğini garantilemek istersiniz. Bu mutabakat hala değerli.

3. Vade kontrolü ve tahsilat takibi

Müşterilerinizin "Bu ay 12 fatura ödememiz vardı, hangisini ödedik?" sorusunu çözmek için ay sonu mutabakatı işlevsel.

4. Yıl sonu raporlama disiplini

Yıl sonu mali tablolar (bilanço, gelir tablosu) için bağımsız denetim yapan şirketlerde mutabakat zorunlu adım. Bağımsız denetime tabi olmasanız bile mali müşaviriniz isteyecek.

Yeni düzende ERP'nin rolü

İyi bir ERP, mutabakatı otomatikleştirir:

Aylık olarak her tedarikçi/müşteri için otomatik mutabakat e-postası oluşturur
Bakiyeyi PDF olarak ekler, "doğrula veya itiraz et" linki içerir
Karşı taraf onayladığında tarihi ve onay yöntemini (e-imza ya da basit onay) kaydeder
İtiraz gelirse farkı analiz eder, hangi belgenin (fatura, ödeme, fatura iptali) iki tarafta da uyumsuz olduğunu gösterir
Yıl sonu için toplu mutabakat raporu çıkarır

KOBİ için kontrol listesi

Mali müşavirinize danışıp kapsam dışında olduğunuzu yazılı teyit edin (565 sayılı tebliğ)
BA-BS form üretimini muhasebe yazılımınızdan devre dışı bırakın (gereksiz iş kalmasın)
Karşılıklı mutabakat şablonunu ERP'nizde otomatik oluşturmaya başlayın (eskiden manuel yapıyorsanız)
Yıl sonu mutabakat deadline planınızı koruyun (genelde 31 Aralık + 30 gün)
Bağımsız denetim varsa, denetçinizle yeni düzende mutabakat kanıt formatlarını önceden konuşun

Sık yapılan 3 hata

1. "BA-BS kalktı, mutabakat da gereksiz" Yanlış. BA-BS formal yükümlülüktü; mutabakat ticari sağduyu. Ticari pratik devam ediyor.

2. Eski BA-BS dosyalarını silmek Geçmiş yıllara ait BA-BS dosyaları 5 yıl saklanmak zorunda. Sıfırdan kaldırma yapmadan önce arşiv politikası kontrol edilmeli.

3. Mutabakatı yıl sonu beklemek Aylık mutabakat çok daha kolaydır — bir ay önceki farkı çözmek 2 saat sürer, bir yıllık birikmiş farkları çözmek 2 hafta. Aylık ritim tutmaya devam edin.

Birasyo'nun yaklaşımı

Birasyo ERP'de cari hesap mutabakatı otomatik akış olarak çalışır:

Aylık mutabakat e-postası kişiselleştirilmiş şablon ile gönderilir
E-imza ya da basit onay ile karşı taraf cevap verir
Onaylanmayan farklar audit log'a kaydedilir, finans ekibine bildirilir
Yıl sonu özet raporu mali müşavirinize hazır gelir
565 sayılı tebliğ sonrası akış BA-BS olmadan tek başına KOBİ ihtiyacını karşılar

Demo açın — şirketinizin tedarikçi/müşteri profiline göre mutabakat akışını birlikte kuralım.

Kaynaklar

Bu yazı şu kamuya açık kaynaklara dayanmaktadır (Nisan 2026 itibarıyla):

565 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Resmi Gazete, 2024)
Mükellef.co — BA-BS Kalktı mı? 2026 Rehberi
Edenred — BA/BS Formu 2026 Rehberi
Uyumsoft — Ba-Bs Kalktı mı? Yeni Taslak Tebliğ Kapsamı

İlgili okumalar:

BA-BS Formları Kalktı: Mutabakat Yeni Düzeninde KOBİ Ne Yapmalı?