Sabah dokuzda depo sorumlusu bir ürünün son iki adedini toplar. Aynı sabah o ürün pazaryerlerinin birinde hâlâ "stokta 14" görünür, kendi sitenizde "stokta 9", bir başka kanalda ise dün gece elle girilmiş bir sayı durur. Öğleden sonra üç kanaldan üç sipariş gelir, ikisi karşılanamaz. İptal edilen siparişler kanal puanınızı düşürür, müşteri aradığında kimse hangi sayının doğru olduğunu söyleyemez.
Bu tablo ürünün ya da ekibin sorunu değildir. Stok bilgisi birden fazla yerde, birbirinden habersiz tutulduğunda böyle bir sonuç neredeyse garantidir. Bu yazı, çok kanallı satışta stoğun, siparişin ve iadenin tek bir kayıt düzeninde nasıl yönetildiğini anlatıyor.
Çok kanallı satışta fazla satış neden hep aynı yerden çıkar?
Fazla satışın kaynağı çoğunlukla gecikmedir. Bir kanalda satış olur, stok sayısı elle ya da dosya aktarımıyla diğer kanallara saatler sonra yansır. Bu aralıkta aynı birim ikinci kez satılır.
Sorunun üç yaygın nedeni vardır:
- Her kanalın kendi stok sayısı olması. Kanal paneli ayrı, depo tablosu ayrı, muhasebe kaydı ayrıdır. Hiçbiri tek doğruyu göstermez.
- Dönemsel aktarım. Stok bilgisi günde bir ya da birkaç kez yüklenir. Satış hızı yüksek ürünlerde bu aralık yetmez.
- Rezervasyonun olmaması. Sepete atılmış ya da hazırlanmakta olan sipariş stoktan düşmediği için başka bir kanal aynı birimi satılabilir sayar.
Çözüm, kanalların stok tutmaması, stoğun tek bir yerde durması ve kanalların bu yerden beslenmesidir.
Tek stok havuzu ne demek?
Tek stok havuzu, fiziksel olarak depoda duran miktarın ERP'de tek bir kayıtta izlenmesidir. Kanallar bu kaydın kopyasını değil, o anki durumunu gösterir. Havuzun üç temel sayısı vardır:
| Sayı | Anlamı |
|---|---|
| Fiziksel stok | Rafta duran gerçek miktar |
| Rezerve stok | Siparişi alınmış, henüz sevk edilmemiş miktar |
| Satılabilir stok | Fiziksel stok eksi rezerve stok |
Kanallara giden sayı satılabilir stoktur. Sipariş geldiği anda rezerve stok artar, satılabilir stok düşer ve bu bilgi diğer kanallara aynı akışta taşınır. Böylece iki kanalın aynı birimi aynı anda satması engellenir.
Kanal başına stok payı ayırmak doğru mu?
Bazı işletmeler fazla satışı önlemek için stoğu kanallara paylaştırır: pazaryerine bu kadar, kendi siteye bu kadar. Bu yöntem basit görünür ama iki yeni sorun doğurur. Bir kanalda ürün tükenirken diğerinde atıl kalır, ayrıca pay oranlarını sürekli elle güncellemek gerekir.
Daha sağlıklı yaklaşım, ortak havuzu esas almak ve gerektiğinde belirli ürünler için güvenlik payı bırakmaktır. Güvenlik payı, kanallara bildirilen sayıdan düşülen küçük bir tampondur. Örneğin hızlı dönen bir üründe kanallara fiziksel stoktan iki birim eksik bildirilir. Böylece sayım farkı ya da hasarlı çıkan ürün satışı kırmaz. Bu tampon ürün bazında tanımlanır ve ERP'de her ürün kartında görülebilir.
Sipariş kanaldan depoya hangi adımlarla akar?
Çok kanallı satışın en çok zaman kaybettiren yeri, siparişlerin farklı panellerden toplanıp elle birleştirilmesidir. Düzgün kurulmuş bir akış şöyle işler:
- Sipariş toplanır. Tüm kanalların siparişleri tek bir sipariş listesine düşer; kanal bilgisi sipariş üzerinde ayrı bir alan olarak kalır.
- Stok rezerve edilir. Satılabilir stok anında güncellenir.
- Depo hazırlık listesi oluşur. Depo kanalı değil ürünü ve rafı görür; aynı ürünü içeren siparişler birlikte toplanabilir.
- Sevk ve belge kesilir. Kargo etiketi, irsaliye ve fatura aynı kayıttan üretilir.
- Durum kanala bildirilir. Kargoya verildi bilgisi sipariş kaydından kanala döner.
Bu akışta kimse aynı bilgiyi iki kez girmez. Sipariş, stok, sevk ve fatura aynı kaydın farklı aşamalarıdır. Sipariş, irsaliye ve fatura eşleşmesi bu zincirin neden tek kayıtta durması gerektiğini ayrıca ele alıyor.
Komisyon ve ödeme farkları nasıl takip edilir?
Pazaryeri satışlarında kasaya giren tutar, satış tutarına eşit değildir. Kanal komisyonu, kargo katılımı ve iade kesintileri düşüldükten sonra hesaba ödeme gelir; ödeme çoğu zaman toplu ve belirli aralıklarla yapılır. Bu yüzden banka ekstresindeki tutarla satış kaydını elle eşleştirmek hızla yönetilemez hâle gelir.
ERP'de bunun düzeni şudur:
- Her sipariş satırında kanal komisyonu ayrı bir gider kalemi olarak izlenir.
- Kanaldan gelen hesap özeti, sipariş bazında satış, komisyon ve kesintiye ayrılır.
- Banka hareketi tek tek siparişe değil, hesap özetinin toplamına eşlenir; fark kalırsa açık kalem olarak listelenir.
Böylece hangi kanalın gerçekte ne kadar kâr bıraktığı da görünür. Brüt satışa bakınca en iyi görünen kanal, komisyon ve iade düşüldüğünde en az kazandıran kanal çıkabilir. Bu karşılaştırmayı yapmak için tahsilat ve mutabakat akışının otomatik olması gerekir.
İade çok kanallı satışta neden daha karmaşık?
Her kanalın kendi iade kuralı, süresi ve süreci vardır. Aynı ürün bir kanaldan iade edildiğinde kargo ile döner, başka bir kanaldan iade edildiğinde müşteri iade kodu ile gönderir. Depoya gelen koli ise hangi kanaldan geldiğini söylemez.
İade kaydında şu bilgiler zorunlu olmalıdır: iadenin geldiği kanal, orijinal sipariş numarası, iade nedeni ve ürünün durumu. Ürün satılabilir durumdaysa stok havuzuna geri girer ve tüm kanallar için yeniden satılabilir olur. Hasarlıysa karantina ya da hurda lokasyonuna yönlendirilir, havuza girmez. Bu ayrımı yapmayan işletme, hasarlı ürünü yeniden satılabilir göstermiş olur. İade sürecinin ayrıntıları müşteri ve tedarikçi iadeleri yazısında anlatılıyor.
Fiyat ve kampanya kanallar arasında nasıl tutarlı kalır?
Her kanalda ayrı fiyat girmek, bir kampanya bittiğinde fiyatı geri almayı unutmak demektir. Fiyatı ERP'de fiyat listesi olarak tanımlayıp kanallara bu listeden vermek, kampanya başlangıç ve bitiş tarihlerini de aynı yerde tutmayı sağlar. Kanala özel bir fiyat gerekiyorsa o kanal için ayrı bir liste açılır; ama kaynak yine ERP'dedir. Fiyat listesi ve iskonto yönetimi bu mantığı daha geniş ele alıyor.
Birasyo'da çok kanallı satış nasıl kurulur?
Birasyo'da stok, Stok modülünde tek havuz olarak tutulur. Satış siparişleri Satış modülünde kanal bilgisiyle birlikte toplanır; sipariş girildiği anda satılabilir stok güncellenir. Ürün kartında güvenlik payı tanımlanabilir. Sevk edilen siparişten irsaliye ve fatura aynı kayıttan üretilir, iade ise orijinal siparişe bağlı ayrı bir kayıt olarak açılır ve ürünün durumuna göre satılabilir stok ya da karantina lokasyonuna yönlendirilir. Kanal komisyonları gider kalemi olarak ayrılır, böylece kanal bazında net kârlılık raporlanır. Online satış yapan işletmelerin ihtiyaçları e-ticaret çözümü sayfasında bir arada anlatılıyor.
Hangi hatalar en sık yapılıyor?
- Stoğu kanallara kalıcı olarak paylaştırıp ortak havuzu hiç kurmamak.
- Sevk edilmeden önce rezervasyon yapmamak.
- İade edilen ürünü sayım yapmadan doğrudan satılabilir stoka eklemek.
- Kanal komisyonunu muhasebeye yalnızca toplam olarak, sipariş ayrımı olmadan girmek.
- Fiyatı her kanalda ayrı ayrı elle güncellemek.
Bu hataların her biri küçük görünür; ama satış hacmi arttıkça düzeltme işi tam zamanlı bir göreve dönüşür.
Özet
- Fazla satışın ana nedeni, stok bilgisinin birden fazla yerde ve gecikmeli tutulmasıdır.
- Tek stok havuzunda fiziksel, rezerve ve satılabilir stok ayrı izlenir; kanallara satılabilir stok bildirilir.
- Kanallara kalıcı stok payı ayırmak yerine ortak havuz ve ürün bazlı güvenlik payı daha az stok atıl bırakır.
- Sipariş, stok, sevk ve fatura aynı kaydın aşamaları olmalıdır.
- Komisyon ve kesintiler sipariş bazında izlenmezse kanal kârlılığı görünmez.
- İade, kanal bilgisi ve ürün durumuyla kaydedilmeli; hasarlı ürün satılabilir stoğa girmemelidir.
Satış kanallarınızın stok ve sipariş akışını kendi verinizle nasıl kurabileceğimizi görmek isterseniz demo talebi üzerinden bir görüşme planlayabilirsiniz. Fatura ve iade belgelerinin düzenlenme biçimi için mali müşavirinize danışmanız önerilir.
İlgili yazılar:
Bu yazıyı LinkedIn'de paylaşın
Başlık, özet ve etiketler panoya kopyalanır, paylaşım penceresi açılır. Yapıştırıp (Cmd/Ctrl+V) gönderin.
