Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenlemesi (CBAM — Carbon Border Adjustment Mechanism) 2023'te geçiş dönemine başladı, 1 Ocak 2026'da tam yürürlüğe girecek. Etkilenen sektörler: demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, hidrojen ve elektrik. AB'ye bu ürünleri ihraç eden Türk üreticiler; ürün başına gömülü karbon emisyonunu kanıtlayabilir raporla beyan etmek zorunda olacak. Beyan edemezseniz AB, ürününüze ortalama karbon vergisi yansıtacak.
CBAM Beyanı Ne Tür Veri İster?
CBAM raporu üç katmanda veri bekler:
- Doğrudan emisyon (Scope 1): Fabrikanızda yakıt ve süreç kaynaklı emisyonlar (doğalgaz, kömür, proses CO₂)
- Dolaylı emisyon (Scope 2): Satın aldığınız elektrik ve ısının emisyonu (Türkiye şebeke faktörü: TEİAŞ)
- Ürün gömülü emisyonu: BOM (ürün reçetesi) üzerinden her ürün için hesaplanan kgCO₂e değeri
Raporun AB kabul edilebilir olması için GHG Protocol Corporate Standard ve ISO 14064-1 metodolojilerine uygun olması, kullanılan emisyon faktörlerinin izlenebilir olması (DEFRA, EPA, IPCC, TÜV kaynakları) gerekir.
5 Adımda CBAM Hazırlığı
1. Veri Envanteri (Mart 2026'ya kadar)
Son 12 ayın yakıt alım faturalarını, elektrik tüketim raporlarını ve üretim verisini toplayın. Eğer ERP kullanıyorsanız bu verileri modülden dışa aktarmalısınız; Excel'den toplamak hem yavaş hem hatalı.
2. Kapsam Belirleme
AB'ye hangi ürünleri ihraç ettiğinizi, hangi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon (GTIP) kodları altında olduğunu listeleyin. CBAM sadece belirli GTIP'leri kapsar; listenizde olmayan ürünler için beyan gerekmez.
3. Emisyon Faktörü Seçimi
Satın aldığınız elektrik için Türkiye şebeke faktörü (0,442 kgCO₂/kWh, 2024 verisiyle), doğalgaz için DEFRA faktörü, proses emisyonları için IPCC kaynakları standarttır. Birasyo Sürdürülebilirlik modülü bu faktörleri güncel olarak sunar; siz sadece tüketim miktarını girersiniz.
4. Ürün Karbon Ayak İzi (PCF)
Her ürün için BOM × üretim hattı enerji tüketimi × emisyon faktörü = kgCO₂e. Manuel Excel'de yapılabilir ama 50+ SKU'nuz varsa otomasyon şart. Birasyo, ürün başına PCF hesabını üretim modülüyle entegre çalıştırır — tarifinizi değiştirdiğinizde karbon ayak izi otomatik güncellenir.
5. Raporlama ve Denetim
CBAM geçiş döneminde raporlama çeyreklik idi — son çeyrek raporu 31 Ocak 2026'da Q4 2025'i kapsayarak teslim edildi. 1 Ocak 2026'dan itibaren raporlama yıllık hale geldi: ilk yıllık CBAM beyanı 30 Eylül 2027'de 2026 takvim yılını kapsayarak verilecek; sonraki her 30 Eylül de aynı şekilde işleyecek.
Raporlar AB'nin sunduğu CBAM Registry portalına yüklenir. Bağımsız doğrulama (verification), AB Implementing Regulation 2018/2067 kapsamında akredite edilmiş ve özellikle CBAM için yetkilendirilmiş bir doğrulayıcı tarafından yapılmak zorundadır (AB ETS ile aynı akreditasyon çerçevesi). Bu, Big Four (KPMG, EY, PwC, Deloitte) tekeli değildir — yetkili akredite doğrulayıcılar arasında TÜV NORD, Bureau Veritas, DNV, SGS, DEKRA ve diğerleri de bulunur. Birasyo altyapı ve denetim izini sağlar; akredite doğrulayıcı assurance sürecini yürütür ve doğrulama raporunu imzalar.
Küçük İthalatçılar İçin Pratik Öneri
CBAM'in 2025 Omnibus sadeleştirme paketiyle gelen de minimis eşiği, ithalatçı başına yıllık 50 ton'dur (tüm CBAM ürünleri kümülatif; elektrik ve hidrojen için sınırlı istisnalar var). Bu eşiğin altındaki ithalatçılar tam yükümlülükten muaftır.
Önerimiz buna rağmen aynı: muafiyet eşiğinin altında olsanız bile ölçümü şimdiden başlatın. İki sebepten:
- Sonraki mevzuat revizyonlarında eşik düşürülebilir
- Müşterileriniz (örneğin Mercedes, Bosch gibi büyük AB alıcıları) kendi raporları için sizin emisyon verinizi isteyecek — ithalatçı tarafındaki muafiyet bunu değiştirmez
Birasyo'nun CBAM'a Katkısı
Sürdürülebilirlik modülümüz bugün yayında (Scope 1-2, emisyon faktör kütüphanesi, hedef yönetimi, TSRS raporu). Ürün Karbon Ayak İzi (PCF) özelliği 2026 Q3'te yayına girecek; CBAM ilk beyan tarihleri buna uygun planlandı. Eğer ihracatçıysanız — bugünden veri toplamaya başlayın, 2026 Ocak'a geriye sayıyor.
İhracat profiliniz için özel değerlendirme isteyin: demo üzerinden sürdürülebilirlik danışmanımıza iletilir.
Güncelleme — 28 Nisan 2026: Bu yazı uzman okuyucu geri bildirimiyle revize edildi. Üç düzeltme yapıldı: (1) CBAM Omnibus kapsamındaki de minimis eşiği ithalatçı başına yıllık 50 ton (önceki 150 ton bilgisi yanlıştı), (2) raporlama döngüsü 1 Ocak 2026 itibariyle çeyreklikten yıllığa geçti (son çeyrek raporu 31 Ocak 2026'da Q4 2025 için verildi; ilk yıllık beyan 30 Eylül 2027), ve (3) doğrulama, AB Implementing Regulation 2018/2067 kapsamında CBAM için akredite edilmiş bir doğrulayıcı tarafından yapılmalıdır — Big Four tekeli değildir. Saul Rubins (Product, Supply Chain Sustainability and Compliance Manager) dikkatli okuması için teşekkürler.
Bu yazıyı LinkedIn'de paylaşın
Başlık, özet ve hashtagler panoya kopyalanır, LinkedIn paylaş penceresi açılır — yapıştırın (Cmd/Ctrl+V) ve gönderin.
